Dilysu mewnol

Mae dilysu mewnol yn rhan hanfodol o system sicrhau ansawdd canolfan a rhaid i ganolfannau fod â phroses dilysu mewnol gadarn ac effeithiol yn ei lle i gwrdd â gofynion rheoleiddio Agored Cymru. Mae Agored Cymru’n cadw’r hawl i atal neu dynnu’n ôl unrhyw raglen, sector a/neu uned/cymhwyster os canfyddir trefniadau dilysu mewnol annigonol yn unol â gofynion rheoliadol. Mae dilysu mewnol yn:

• broses sy’n ceisio sicrhau y caiff pob dysgwr ei asesu’n gywir, yn deg ac yn gyson i’r safon ofynnol;
• adolygiad parhaus o bob proses gysylltiedig o ddatblygu cwrs i ymgeisio/argymhelliad am ddyfarnu credyd(au)/cymhwyster/cymwysterau;
• modd o hyrwyddo arfer da;
• modd o ddiogelu safonau.

Dilyswyr mewnol

Mae’n rhaid i ddilyswyr mewnol gael:

• gwybodaeth dda am unedau a chymwysterau Agored Cymru yn y sector(au) a ddewiswyd;
• gwybodaeth a dealltwriaeth dda o ofynion asesu Agored Cymru;
• gwybodaeth a dealltwriaeth dda o ofynion dilysu mewnol Agored Cymru.

Rhaid i ddilyswyr mewnol fod yn gyfarwydd â lefel yr uned(au)/cymhwyster/cymwysterau sy’n cael eu cyflwyno a rhaid iddynt feddu ar wybodaeth a/neu brofiad penodol i bwnc y cwrs sy'n cael ei ddilysu'n fewnol. Ar hyn o bryd nid oes angen i ddilyswyr mewnol fod â chymhwyster ffurfiol mewn dilysu mewnol i ddilysu unedau a/neu gymwysterau Agored Cymru’n fewnol, oni ddatgenir hynny yng nghanllawiau’r cymhwyster neu feini prawf yr uned. Fodd bynnag, mae Agored Cymru’n argymell yn gryf bod dilyswyr mewnol yn gweithio tuag at achrediad ffurfiol.

Proses dilysu mewnol

Rhaid i’r broses dilysu mewnol mewn canolfannau gynnwys, fan leiaf:

• proses gynlluniedig ar gyfer dilysu mewnol sy’n ymgorffori holl ddarpariaeth Agored Cymru a/neu NOCN y ganolfan;
• adolygiad cyn-cyflwyno unedau/cymwysterau i sicrhau eu bod yn cael eu cymeradwyo ar hyn o bryd gan Agored Cymru ac yn addas i’r pwrpas;
• adolygiad mewnol cyn-cyflwyno o ddeunyddiau asesu, tasgau a dulliau asesu;
• cynllun samplo a strategaeth glir;
• dilysu mewnol ffurfiannol (ynghanol cwrs) o benderfyniadau asesu;
• dilysu gweithgareddau ymarferol yn fewnol;
• dilysiad mewnol cyfunol (diwedd cwrs) o benderfyniadau asesu;
• cofnodion bod pob cam gweithredu gofynnol yn dilyn dilysu mewnol wedi’u cwblhau;
• cofnodion o bob cam yn y broses dilysu mewnol;
• safoni gwaith a aseswyd;
• gwerthuso’r broses dilysu mewnol yn rheolaidd.

Canllawiau i Ddilysu Mewnol

Mae Agored Cymru wedi datblygu ‘Canllawiau i Ddilysu Mewnol’ sy’n ymgorffori holl gamau allweddol y broses dilysu mewnol ac yn cynnwys enghreifftiau o systemau cofnodi y gellir eu teilwra i gwrdd ag anghenion canolfannau.

Cwestiynau cyffredin

1. Pam fod dilysu mewnol yn bwysig?

   Rhaid i holl ganolfannau Agored Cymru gael system fewnol effeithiol o sicrhau ansawdd. Mae dilysu mewnol yn rhan hanfodol o system sicrwydd ansawdd, yn enwedig lle na cheir asesiad allanol cyfunol megis arholiad neu brawf ar-lein. Mae dilysu mewnol yn hanfodol bwysig i sicrhau bod dysgwyr yn cael eu hasesu’n gywir, yn deg ac yn gyson i’r safon angenrheidiol. Hefyd, mae dilysu mewnol yn ffordd o hyrwyddo a rhannu arfer da ar draws canolfan.
   Mae Agored Cymru’n cadw’r hawl i atal neu dynnu’n ôl unrhyw raglen ddysgu, sector a/neu uned/cymhwyster os canfyddir trefniadau dilysu mewnol annigonol yn unol â gofynion rheoliadol.

2. Beth sy’n digwydd os na fydd canolfan wedi dilysu’n fewnol pan fydd dilysu allanol yn digwydd?

   Os na fydd unrhyw dystiolaeth o ddilysu mewnol ni fydd y dilysydd allanol yn dilysu cyflawniad y dysgwyr yn allanol ac ni ddyfernir unrhyw gredydau. Bydd y ganolfan yn cael cosb ariannol i dalu costau dilysu allanol ychwanegol.

3. A gaiff dilyswyr mewnol ddilysu eu gwaith eu hunain yn fewnol?

   Na. Ni chaiff dilyswyr mewnol ddilysu eu deunyddiau asesu, eu tasgau na’u penderfyniadau asesu yn fewnol. Rhaid iddynt gael eu dilysu’n fewnol gan berson cymwys arall sy’n cwrdd â’r gofynion a nodir yn y ‘Canllawiau i Ddilysu Mewnol’.

4. A gaiff canolfan ddibynnu ar un dilysydd mewnol?

   Caiff. Fodd bynnag, mae Agored Cymru’n argymell yn gryf bod sgiliau dilysu mewnol tîm cyfan yn cael eu datblygu. Mae hyn yn rhoi mwy o hyblygrwydd i ganolfannau ac yn osgoi dibynnu’n ormodol ar unrhyw un person.

5. A oes angen iddilyswyr mewnol fod â chymhwyster dilysu mewnol cydnabyddedig i ddilysu unedau a chymwysterau Agored Cymru’n fewnol?

   Nac oes. Ar hyn o bryd nid oes angen i ddilyswyr mewnol fod â chymhwyster ffurfiol mewn dilysu mewnol i ddilysu unedau a/neu gymwysterau Agored Cymru’n fewnol, oni ddatgenir hynny yng nghanllawiau’r cymhwyster neu feini prawf yr uned. Fodd bynnag, mae Agored Cymru’n argymell yn gryf bod dilyswyr mewnol yn gweithio tuag at achrediad ffurfiol.

6. A oes angen iddeunyddiau asesu, tasgau a dulliau gael eu dilysu’n fewnol cyn iddynt gael eu rhoi i ddysgwyr?

   Oes. Rhaid i ddilyswyr mewnol ddilysu deunyddiau, tasgau a dulliau asesu yn fewnol cyn iddynt gael eu rhoi i ddysgwyr. Wrth ddilysu’n fewnol cyn-cwrs rhaid i bob dull asesu a fwriedir gael ei adolygu, a chael cadarnhad ei fod yn briodol i alluogi pob dysgwr i gyflawni pob maen prawf asesu a phob canlyniad dysgu.

7. Pam fod angen i ganolfannau ddilysu cyflawniad dysgwyr yn fewnol ran o’r ffordd drwy’r cwrs?

   Rhaid i gyflawniadau dysgwyr gael eu dilysu’n fewnol ran o’r ffordd drwy’r cwrs i edrych a oes angen newidiadau cyn cwblhau’r uned neu’r cymhwyster cyfan. Os na chaiff ei ddilysu’n fewnol ond ar ddiwedd y cwrs, yn aml mae’n rhy hwyr i wneud unrhyw newidiadau. Rhaid i ganolfannau ddarparu holl gofnodion dilysu mewnol ran o’r ffordd drwy’r cwrs ar gyfer sicrhau ansawdd allanol.

8. A oes angen i ganolfannau ddilysu’n fewnol holl gyflawniadau dysgwyr 100%?

   Nac oes. Nid oes angen i ganolfannau ddilysu 100% o gyflawniadau dysgwyr yn fewnol. Mae Agored Cymru’n argymell bod canolfannau’n dilysu’n fewnol sampl ail isradd o gyflawniadau dysgwyr o un grwp, ynghyd ag unrhyw dystiolaeth a addaswyd oherwydd addasiad rhesymol neu ystyriaeth arbennig ac unrhyw sampl a hawliwyd drwy gydnabod dysgu blaenorol.

9. A oes angen i ganolfannau fod â pholisi a/neu drefn dilysu mewnol wedi’i dogfennu?

   Oes.Rhaid i ganolfannau fod â threfn dilysu mewnol wedi’i dogfennu.Bydd dilyswyr allanol a/neu reolwyr sicrwydd ansawdd yn gofyn am weld y ddogfennaeth wrth iddynt sicrhau ansawdd allanol.

10. A oes angen i ganolfannau gofnodi’r dilysu mewnol sy’n digwydd?

    Oes. Mae’n ofynnol i ganolfan gofnodi. Rhaid i holl gamau’r broses dilysu mewnol gael eu cofnodi er mwyn i’r dilysydd allanol allu cadarnhau bod y broses yn un gadarn. Rhaid i ganolfannau ddarparu’r holl gofnodion ar gyfer sicrhau ansawdd allanol.

11. A oes gan Agored Cymru enghreifftiau y gellir eu defnyddio i gofnodi’r dilysu mewnol sy’n digwydd?

    Oes. Mae Agored Cymru wedi creu ‘Canllawiau i Ddilysu Mewnol’ y gall canolfannau eu defnyddio. Mae’r canllawiau’n cynnwys ffurflenni gwag ac enghreifftiau, a gellir eu canfod ar wefan Agored Cymru.

12. A oes unrhyw ddigwyddiadau hyfforddi Agored Cymru y gall staff canolfannau eu mynychu i ddod yn ddilyswyr mewnol?

    Oes. Mae gan Agored Cymru galendr o ddigwyddiadau hyfforddi sy’n rhad ac am ddim. Mae Agored Cymru’n cyflwyno digwyddiad hyfforddi o’r enw ‘Cyflwyniad i Ddilysu Mewnol’ sy’n addas ar gyfer dilyswyr mewnol newydd.

13. Sut all canolfannau ddysgu mwy am ddilysu mewnol?

    Gall canolfannau ganfod mwy am ddilysu mewnol drwy ddarllen y ddogfen ‘Canllawiau i Ddilysu Mewnol’ sydd ar gael ar wefan Agored Cymru. Os oes unrhyw gwestiynau na roddir ateb iddynt yn y canllawiau, gall canolfannau gysylltu â’u rheolwr sicrwydd ansawdd.